ترکیه در روزهای اخیر کانون رویدادهای متعددی بوده است که نشاندهنده موقعیت پیچیده و پرتنش این کشور در صحنه ژئوپلیتیک جهانی است. از یک سو، زلزلهای به بزرگی ۶.۱ ریشتر استان بالیکسیر در شمال غربی کشور را لرزاند و به کشته شدن یک نفر و مجروح شدن ۲۹ نفر دیگر منجر شد. ۱۶ ساختمان نیز در این زلزله فروریخت. این حادثه بار دیگر آسیبپذیری زیرساختهای ترکیه در برابر بلایای طبیعی را نمایان ساخت، به ویژه با توجه به زلزلههای ویرانگر فوریه ۲۰۲۳ که بخشهای وسیعی از جنوب ترکیه را ویران کرد. در همین راستا، بانک جهانی وام ۶۵۰ میلیون دلاری برای تقویت آمادگی استانبول در برابر بلایای طبیعی و خطرات اقلیمی تصویب کرد. این نشان از تلاشها برای بهبود تابآوری زیرساختهای شهری در برابر حوادث طبیعی دارد.
اما بحرانها تنها به حوادث طبیعی محدود نمیشود. ترکیه درگیر چالشهای اقتصادی جدی نیز هست. دولت این کشور در آستانه پایان دادن به طرح حفاظت از سپردهها در برابر کاهش ارزش لیر است؛ طرحی که برآورد میشود ۶۰ میلیارد دلار هزینه داشته است. این تصمیم، گامی مهم در جهت کنار گذاشتن سیاستهای اقتصادی غیرمتعارف دولت رجب طیب اردوغان است؛ سیاستهایی که چند سال پیش به بحران شدید ارزی در ترکیه منجر شد. این تصمیم نشان میدهد که دولت در حال بازنگری در رویکرد اقتصادی خود است و تلاش دارد تا از بحران اقتصادی رهایی یابد، هرچند این تغییر رویکرد میتواند پیامدهای اقتصادی و اجتماعی قابل توجهی داشته باشد.
در کنار این مسائل داخلی، ترکیه درگیر تحولات ژئوپلیتیکی پیچیده و پر تنش در منطقه است. برای سالها، اردوغان با مهارت از ابهام ژئوپلیتیکی استفاده کرده و سعی داشته است بین متحدان خود در ناتو و رقیبانی مانند ایران تعادل برقرار کند. اما این تعادل شکننده است و در معرض تغییر است. یکی از نقاط تنش، رقابت بر سر منابع انرژی در شرق مدیترانه است. تصمیم ترکیه برای توقف کارهای پیمایشی برای پروژه کابل زیر دریایی بینالمللی، به عنوان پیامی صریح به چندین کشور، بهویژه یونان، تلقی شد. این اتفاق در فضایی اتفاق افتاده است که تنشها بین دو کشور بر سر زیرساختهای انرژی و داده در شرق مدیترانه همچنان ادامه دارد. در همین راستا، مهلت ارائه پیشنهادات برای اکتشاف هیدروکربن در جنوب کرت و بخشهایی از پلوپونز در یونان در حال اتمام است. این امر رقابت منطقهای برای منابع انرژی و کنترل بر منابع طبیعی را نشان میدهد.
در عرصه سیاست خارجی، ترکیه نقش فعالی را در منطقه بازی میکند. وزیر امور خارجه ترکیه، هاکان فیدان، پس از مذاکرات در مصر، از کشورهای مسلمان خواست تا در مخالفت با طرح اسرائیل برای کنترل شهر غزه متحد شوند و مخالفت بینالمللی را علیه این طرح افزایش دهند. این موضع گیری نشان میدهد که ترکیه همچنان به تلاش برای ایفای نقش مهم در منطقه و تعامل با دیگر بازیگران منطقهای ادامه میدهد. اما این رویکرد، میتواند ترکیه را درگیر منازعات و تنشهای منطقهای کند و موقعیت پیچیده آن را در سطح بینالمللی تشدید نماید.
به طور کلی، میتوان گفت که ترکیه در مرحلهای پیچیده و متناقض از تاریخ معاصر قرار دارد. از یک سو، جنگها و درگیریها در بسیاری از نقاط جهان در حال افزایش هستند و مکانیسم بازدارنده بینالمللی ضعیف شده است. از سوی دیگر، سیاستهای دولت ترکیه در داخل و خارج از کشور با چالشها و تنشهای متعددی همراه است. زلزله، بحران اقتصادی، تنشهای منطقهای و نقشآفرینی فعال در سیاست خارجی، همگی نشان از این دارند که ترکیه با مجموعهای از مشکلات و فرصتها روبرو است و آینده آن به شدت به چگونگی مدیریت این عوامل بستگی دارد. علاوه بر این، جداییطلبیهای احتمالی در کردستان ترکیه و وضعیت حقوق بشر در این کشور نیز از دیگر چالشهای پیش روی دولت اردوغان است. این عواملی هستند که در تعامل با موقعیت پیچیده ژئوپلیتیکی ترکیه، آینده این کشور را به شدت تحت تأثیر قرار خواهند داد. تحلیل این موقعیت نیازمند درک عمیق از بازیگران منطقهای و روابط بینالمللی است.
Leave a Reply